Üretim Yöntemiyle Milli Gelir Hesaplama Yöntemi

Üretim yönteminde milli gelir, ekonominin başlıca faaliyet kollarına göre hesaplanır. Tarım, sanayi ve hizmetler sektörünün başlıca dalları itibariyle yapılan hesaplamalar bu faaliyet kollarında üç aylık dönemler ve bir yıl içinde yapılan üretimi yansıtır. Sektörlerin tek tek incelenmesi bu sektörlerin zaman içindeki değişimi hakkında da ipucu verebilir.

Tarımsal üretim

Milli gelir çizelgelerinin ilk satırlarında tarım, ormancılık, avcılık ve balıkçılık ile ilgili üretim değerleri bulunur. Diğer ekonomik faaliyet kollarındaki üretim değişimlerini daha erken ve ayrıntılı bir şekilde izlemek için ayrı istatistik serileri vardır. Tarımsal üretimin üç aylık dönem ve yıl içindeki değişimi ise yalnız milli gelir istatistiklerinde incelenebilir.

Üretim değerlerinin hesaplanmasında önce bitkisel ve hayvansal üretim miktarları ile ilgili tahminler ve hesap sonuçları yer alır. Üretim miktarları, çiftçinin eline geçen fiyatlar ile çarpılarak üretim değerleri bulunur. Ulaştırma masrafları fiyat tespitinde dikkate alınmaz. Bitkisel üretim değerlerinden tohumluk, gübre, sulama ve benzeri harcamalar düşülür. Balıkçılıkta üretim değerleri, 60’a yakın balık ve 20 dolayında deniz ürününün üretimi esas alınarak belirlenir. Tarımsal üretim istatistiklerinin başlıca kaynağı TÜİK’in tarım istatistikleridir.

Tarımsal üretimin GSYH içindeki payı son 40 yılda düşme eğilimine girdi. 1972’de yüzde 33,6 olan bu oran 1992’de yüzde 16,2’ye ve son yıllarda yüzde 8,0’e kadar geriledi.

Gelişmiş ülkelerde bu oran yüzde 5’in altında bulunuyor.

milli gelir hesaplama
milli gelir hesaplama

Sanayideki üretim değeri

Bu sektör madencilik, imalat sanayisi ile gaz, su ve elektrik üretimi olmak üzere üç ayrı dalda incelenir. Aylık sanayi istatistiklerine göre GSYH’deki üretim değerleri ve değişim oranları daha gerçekçidir.

Üretim miktarları ve fiyatları yapılan anketlerle derlenir. Sanayi üretiminin milli gelir içindeki payı yüzde 19 dolayındadır. Milli gelir içindeki paylar, madencilikte yüzde 1,5, imalat sanayisinde yüzde 15,6 ve elektrik, gaz ve su üretiminde yüzde 2,3’tür.

İmalat sanayisinde hesaplama yapılırken, büyük imalat sanayisi, küçük imalat sanayisi ile köy sanayisi ve evde yapılan imalat da ayrı ayrı dikkate alınır.

Elektrik, gaz ve su üretimindeki değerler, enerji üreten kumrulardan ve büyük belediyelerden derlenir. Enerji ve su kullanımındaki değişimler, bazen tek başına ekonomideki genel gidiş hakkında bir fikir verebilir.

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir